Bir beton santralinde reçete ne kadar doğru hazırlanmış olursa olsun, betonun kalitesi kantarda belirlenir. Agrega, çimento, su ve katkı ayrı kantarlarda tartılır ve mikserde birleşir. Kantarlardan biri sistematik olarak birkaç kilo şaşarsa, bu sapma her metreküpte tekrarlanır. Bu sayfada beton santrali tartım sisteminin nasıl çalıştığını ve otomasyonun tartımı nasıl disipline ettiğini anlatıyoruz.
Beton santralinde hangi malzemeler nasıl tartılır?
- Agrega: Bunker kapaklarından tartım bandına ya da agrega kantarına kümülatif olarak tartılır; her fraksiyon bir öncekinin üzerine eklenir.
- Çimento: Silolardan helezonla çimento kantarına alınır. Birden fazla çimento tipi varsa her silo ayrı yönetilir.
- Su: Su kantarında tartılır ya da sayaçla ölçülür. Agreganın getirdiği nem hesaba katılmazsa gerçek su/çimento oranı reçeteden uzaklaşır.
- Katkı: Miktarı küçük olduğu için ayrı ve hassas bir kantarda tartılır.
Kümülatif tartım ve kesikli besleme
Kümülatif tartımda yazılım her fraksiyonun hedefini, önceki fraksiyonların gerçek toplamı üzerine ekler. Hedefe yaklaşıldığında kapak sürekli açık bırakılmaz; kısa açma-kapama darbeleriyle kesikli besleme yapılır. Böylece son kilogramlar kontrollü gelir ve hedef aşılmaz.
Havada kalan telafisi
Kapak kapandığında kantarla kapak arasında düşmekte olan malzeme vardır. Bu havada kalan miktar telafi edilmezse her fraksiyon hedefin üzerinde kalır. Doğru yaklaşım, havada kalanı her silo için ayrı ölçmek ve kapağı hedefin o kadar önünde kapatmaktır. Ayrıntıları havada kalan nedir, nasıl ayarlanır yazımızda anlattık.
Dara ve malzemesiz kalma kontrolü
Kantar miksere boşaltıldıktan sonra üzerinde kalan malzeme bir sonraki tartıma eklenir. Boşaltma sonrası otomatik dara alınması bu hatanın birikmesini önler. Bir başka kritik kontrol de şudur: kapak açık olduğu hâlde ağırlık artmıyorsa silo boşalmış, malzeme köprü yapmış ya da kapak açılmamıştır. Otomasyonun bunu fark edip üretimi durdurması, eksik tartılmış bir batch’in miksere gitmesini engeller.
Nem düzeltmesi: tartımın görünmeyen yarısı
Reçetedeki agrega değerleri kuru ağırlıktır, silodaki agrega ise ıslaktır. Nem hesaba katılmazsa agrega eksik, su fazla verilir. Nem düzeltmesi ıslak agregayı yukarı, suyu aşağı çeker ve efektif su/çimento oranını sabit tutar. Hesabın adım adım anlatımı için beton santralinde nem düzeltmesi nasıl hesaplanır yazımıza bakın.
DKT CPlants tartımı nasıl yönetir?
DKT CPlants kümülatif tartım, silo silo havada kalan telafisi, hedefe yaklaşınca kesikli besleme ve boşaltma sonrası otomatik dara uygular. Kapak açıkken ağırlık artmıyorsa üretimi durdurur. Tartım hattı ve mikser hattı bağımsız çalışır: mikser karıştırırken bir sonraki batch tartılır, ama kantarlar miksere boşalırken yeni tartım başlamaz. Nem düzeltmesi reçeteye otomatik uygulanır.
Sık sorulan sorular
Beton santralinde tartım hatası en çok nereden kaynaklanır?
En sık kaynaklar telafi edilmemiş havada kalan malzeme, boşaltma sonrası alınmayan dara, kalibrasyonu kaymış kantarlar ve hesaba katılmayan agrega nemidir.
Havada kalan değeri ne sıklıkla ölçülmeli?
Her silo için ayrı ölçülmeli ve malzeme, kapak ya da düşme yüksekliği değiştiğinde yeniden kontrol edilmelidir.
Su kantarı mı su sayacı mı daha iyi?
İkisi de kullanılabilir; önemli olan ölçümün doğru kalibre edilmesi ve agreganın getirdiği nemin su miktarından düşülmesidir.
Mevcut kantar ve loadcell’lerimi değiştirmem gerekir mi?
Hayır. Kantarlar ve loadcell’ler yerinde kalır; değişen, PLC ile konuşan bilgisayar yazılımıdır.
İlgili sayfalar
- Beton santrali otomasyon yazılımı (DKT CPlants)
- Beton santrali reçete yönetimi
- Beton santralinde nem düzeltmesi
- Havada kalan nedir, nasıl ayarlanır?
Santralinizin IO listesini gönderin
Santralin giriş/çıkış listesi ve PLC tipi yeterli. Uyumluluğu birlikte çıkaralım, DKT CPlants ile kendi santralinizi simülasyonda gösterelim. WhatsApp: 0547 909 99 90