Asfalt plentinde karışımın kalitesi büyük ölçüde tartımda belirlenir. Agrega, filler ve bitüm ayrı kantarlarda tartılır, sonra mikserde birleşir. Kantarlardan biri birkaç kilo şaşarsa karışımın bitüm oranı ya da gradasyonu reçeteden uzaklaşır; bunu yol yapıldıktan sonra fark etmek çok pahalıdır. Bu sayfada asfalt plenti tartım sisteminin nasıl çalıştığını, otomasyonun tartımda neyi üstlendiğini ve nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatıyoruz.
Asfalt plentinde tartım nasıl işler?
Kesikli (batch) tip bir asfalt plentinde agrega önce kurutma tamburunda ısıtılır, elevatörle eleğe çıkar ve fraksiyonlarına ayrılarak sıcak silolara dolar. Tartım, bu sıcak silolardan başlar:
- Agrega kantarı: Sıcak silo kapakları sırayla açılır ve fraksiyonlar aynı kantarda üst üste, yani kümülatif olarak tartılır. Her fraksiyonun hedefi, kendinden önceki toplamın üzerine eklenir.
- Filler kantarı: Filler, helezonla ayrı bir kantara alınır. Miktarı küçük olduğu için birkaç kiloluk sapma bile oransal olarak büyüktür.
- Bitüm kantarı: Isıtılmış bitüm pompayla kantara doldurulur. Karışımın maliyetini ve dayanımını en çok etkileyen bileşen olduğu için en hassas tartım buradadır.
Üç kantar hazır olduğunda önce agrega ve filler miksere boşaltılır, kısa bir kuru karıştırmadan sonra bitüm verilir ve yaş karıştırma süresi dolunca karışım kamyona ya da silo arabasına boşaltılır. Bu döngünün her adımı zamanlama ve sıra gerektirir; otomasyonun asıl işi de bu sıranın her batch’te aynı şekilde yürümesidir.
Loadcell, dara ve kalibrasyon
Kantarlar loadcell ile ölçer. Loadcell sinyali PLC’deki tartım modülüne ya da analog girişe gelir, yazılım da bu değeri kilograma çevirir. Doğru tartım için üç şey düzenli kontrol edilmelidir:
- Sıfır ve dara: Kantar boşaltıldıktan sonra üzerinde kalan malzeme ya da yapışan bitüm bir sonraki tartıma eklenir. Boşaltma sonrası dara alınmazsa hata her batch’te birikir.
- Kalibrasyon: Bilinen ağırlıklarla yapılan kalibrasyon, kantarın gerçek değeri gösterdiğini doğrular. Loadcell değişiminden, mekanik müdahaleden ve sezon başında tekrarlanması iyi bir alışkanlıktır.
- Mekanik serbestlik: Kantar gövdesine sürten bir boru ya da gergin bir kablo, loadcell’in göremediği bir kuvvet yaratır. Yazılım doğru hesaplasa da ölçüm yanlış olur.
Havada kalan malzeme ve kesikli besleme
Silo kapağı kapandığı anda kantar hedefe ulaşmış görünür, ama kapakla kantar arasındaki yolda hâlâ düşmekte olan malzeme vardır. Buna havada kalan ya da serbest düşüş denir. Telafi edilmezse her fraksiyon hedefin biraz üzerinde kalır. İyi bir tartım mantığı kapağı hedefin biraz önünde kapatır ve hedefe yaklaşırken kapağı kesikli açıp kapatarak hassas besleme yapar. Konunun ayrıntısını havada kalan nedir, nasıl ayarlanır yazımızda anlattık.
Tartım otomasyonunda nelere dikkat edilmeli?
- Sıra kuralları: Kantar miksere boşalırken yeni tartım başlamamalı; mikser boşalmadan yeni batch karışıma verilmemeli. Bu kuralların yazılımda olması operatör hatasını ortadan kaldırır.
- Malzemesiz kalma: Kapak açık olduğu hâlde ağırlık artmıyorsa silo boşalmış ya da malzeme köprü yapmış olabilir. Yazılımın bunu fark edip üretimi durdurması gerekir.
- Kayıt: Her batch’in hedef ve gerçek değerleri kaydedilmelidir. Tolerans dışı batch’ler raporda hemen görünmelidir.
- Reçete disiplini: Reçete değişikliği yetkili kullanıcıyla sınırlı olmalı, hangi batch’in hangi reçeteyle üretildiği geriye dönük izlenebilmelidir.
DKT APlants tartımı nasıl yönetir?
DKT APlants asfalt plenti otomasyon yazılımı agrega, filler ve bitüm tartımını reçeteye göre otomatik yapar. Bitüm kantarı reçetedeki miktara göre doldurulur ve miksere boşaltılır; bunker boş sinyalleri ekranda görünür. Üretim kaydı ve olay günlüğü tutulur, elektrik kesintisinden sonra açılışta oturum kurtarılır. Yazılım Modbus TCP üzerinden PLC ile konuşur, panoya ve saha kablolamasına dokunulmaz.
Sık sorulan sorular
Asfalt plentinde agrega neden kümülatif tartılır?
Fraksiyonlar aynı kantarda üst üste tartıldığında tek bir kantar ve tek bir boşaltma kapağı yeterli olur. Her fraksiyonun hedefi bir öncekinin toplamı üzerine eklenir; yazılım bu toplamları reçeteden hesaplar.
Bitüm tartımındaki küçük bir hata ne kadar önemli?
Bitüm, karışımın en pahalı ve dayanıma en çok etki eden bileşenidir. Oransal olarak küçük bir sapma bile maliyeti ve yolun ömrünü etkiler; bu yüzden bitüm kantarının darası ve kalibrasyonu düzenli kontrol edilmelidir.
Kantar kalibrasyonu ne sıklıkla yapılmalı?
Loadcell değişiminden ya da kantar gövdesine yapılan mekanik müdahaleden sonra mutlaka, bunun dışında sezon başında ve düzenli aralıklarla bilinen ağırlıklarla kontrol edilmesi önerilir.
Mevcut plentimin tartım sistemini değiştirmeden yazılımı yenileyebilir miyim?
Evet. Loadcell ve tartım modülleri yerinde kalır; değişen, PLC ile konuşan bilgisayar yazılımıdır. Plentin IO listesiyle uyumluluğu birlikte çıkarırız.
İlgili sayfalar
- Asfalt plenti otomasyon yazılımı (DKT APlants)
- Asfalt plenti dozaj ve soğuk besleme
- Brülör ve kurutma tamburu kontrolü
- Havada kalan nedir, nasıl ayarlanır?
Plentinizin IO listesini gönderin
Plentin giriş/çıkış listesi ve PLC tipi yeterli. Uyumluluğu birlikte çıkaralım, DKT APlants ekranını plentinize göre kurup simülasyonda gösterelim. WhatsApp: 0547 909 99 90